Giriş

Modern tıbbın en hassas dallarından biridir. Britannica‘nın tanımıyla neonatoloji, “özellikle prematüre doğan ya da doğum komplikasyonlarıyla dünyaya gelen yeni doğan bebeklerin bakım ve tedavisinin incelenmesidir”. Bu bilim dalı, pediatrinin bir alt uzmanlık alanı olarak, hayatın en kırılgan anına —doğumun ilk günlerine— odaklanır.

Prematüre bir bebek henüz tam gelişmemiş akciğerleriyle nefes almaya çalışırken, neonatoloji o bebeğe yaşama tutunma şansı verir. Oksijen verir, ısıtır, kalbini dinler. Kısacası, henüz tamamlanmamış bir yaşamı tamamlamak için mücadele eder.

İşte 2026 Ankara Zirvesi’nde NATO da tam olarak bu noktadadır.

Eski reflekslerini kaybetmiş, yeni bir dünya düzeninin soğuk rüzgârlarında titreyen bir ittifak… Kendini yeniden tanımlamaya, hayatiyet kazanmaya çalışan bir yapı… Tıpkı kuvöze bağlanan bir prematüre bebek gibi, NATO da Neo-NATO evresinde, yoğun bakım ünitesinde nefes almak için mücadele ediyor. Buradaki “Neo” yalnızca “yeni” anlamına gelmez; aynı zamanda kırılganlığı, belirsizliği ve henüz tam olarak oluşmamış bir bağışıklık sistemini ima eder.

Zirveler çoğunlukla alınan kararlarla hatırlanır. Ancak bazı zirveler vardır ki, tarihin akışının değiştiği anlar olarak sonradan idrak edilir. 2026 Ankara NATO Zirvesi büyük olasılıkla ikinci kategoriye girecektir. Çünkü burada tartışılan mesele savunma harcamaları, Ukrayna, Rusya veya yeni kuvvet planlamalarıyla sınırlı değildir. Asıl konu, NATO’nun yeniden doğup doğamayacağıdır. Ve bu yeniden doğuşun ilk ciddi sağlık kontrolü, Ankara’da yapılacaktır.

NATO’nun 3 Hali

Öncelikle şu ayırt edici tarihsel notu düşelim: Şubat 2026’da ABD Savunma Bakan Yardımcısı, ardından Haziran 2026’da ABD Savunma Bakanı (Savaş Bakanı) tarafından NATO’nun geçirdiği evreler resmen NATO 1.0, 2.0 ve 3.0 olarak tanımlandı. Bu tanımlar açıklayıcıdır; ancak bunları yalnızca mekanik dönemlendirmeler olarak görmek, ittifakın ruhunu kaçırmak olur. Zira değişen aslında NATO değil, NATO’nun cevap vermeye çalıştığı uluslararası sistemin ta kendisidir.

NATO 1.0, Soğuk Savaş’ın klasik caydırıcılık makinesidir. Merkezi tehdit Sovyetler Birliği’dir. İki kutuplu dünyanın demir mantığında kolektif savunma neredeyse matematiksel işler; her taarruz rotası hesaplanabilir, her tümen konuşlandırılabilir. Bu, ittifakın “fabrika ayarlarına” en yakın olduğu, kimlik bunalımı yaşamadığı dönemdir.

NATO 2.0 ise bir macera ve kimlik genişlemesi dönemidir. Terörizm, Afganistan, kriz yönetimi ve alan dışı operasyonlarla NATO, kendi coğrafi sınırlarının ötesinde küresel güvenlik üretme iddiasına girişir. Ancak bu, ittifakın genetik kodlarına zoraki bir eklemlenmeydi; Afganistan’da geçen on yıllar, aslında NATO’nun bu “küresel jandarma” rolüne takılan kronik bir hastalıktı.

Şimdi ise resmî dilde NATO 3.0 olarak adlandırılan dönemdeyiz. Oysa ilginç olan, NATO’nun bu yeni versiyonunun ana hatlarıyla fabrika ayarlarına, yani eski işine dönüyor olmasıdır: klasik caydırıcılık, konvansiyonel savaş, yüksek yoğunluklu çatışmaya hazırlık, savunma sanayiinin yeniden hortlatılması, devasa lojistik zincirleri ve Kuzey Atlantik’in deniz yollarının güvenliği. Bu anlamda kim bilir, NATO 3.0 tamamen yeni değildir; belki de NATO 1.0’ın yeniden doğmuş halidir. İşte bu yüzden “Neo-NATO” tanımı mevcut dönüşümü daha iyi açıklamaktadır. Çünkü “Neo” burada yalnızca kronolojik yeniliği değil, aynı zamanda eski DNA’nın yeni bir bağışıklık sistemiyle yeniden canlandırılmasını ifade eder.

Neden Son Altı Yıldır Sürekli Zirve Yapılıyor? NATO’nun Yoğun Zirve Trafiği

NATO tarihinde, 2021 ile 2026 yılları arasında kaydedilen üst üste altı yıllık zirve periyodu, ittifakın 77 yıllık kronolojisinde benzeri görülmemiş bir yoğunluktur. Önümüzdeki yıl yapılacak Arnavutluk zirvesini de dikkate alırsak bu ardışıklık 7 yıla çıkmakktadır. Soğuk Savaş’ın en buhranlı dönemlerinde bile zirve aralıkları nadiren üç yılın altına inmiştir. Tek istisna olan 1989-1990 dönemi, Berlin Duvarı’nın yıkılışı ve Sovyetler Birliği’nin dağılma sancıları gibi tektonik kırılmaları yönetme zorunluluğundan kaynaklanıyordu. Bugün ise tarihsel bir tekrarla değil, nitelik olarak farklı ve çok boyutlu bir parçalanma ile karşı karşıyayız.

Mevcut zirve sıkışıklığı, ittifakın kurumsal özgüveninin bir tezahürü değil, aksine sürekli bir yeniden hizalanma ihtiyacının göstergesidir. Sorunlar çözümsüzlüğe evrildikçe daha fazla gözden geçirme, dersler çıkarma ve bunları önce söyleme sonra eyleme geçirme motivasyonu yaratır. Ancak sistemin kendi temel varsayımları—caydırıcılığın doğası, kuvvet kullanma eşikleri, müttefik dayanışmasının sınırları—sorgulanıyorsa, zirveler kaçınılmaz olarak takvimi sıkıştırır.

Peki bu yeniden ayarı zorlayan dinamikler nelerdir?

1. Eşzamanlı ve Katmanlı Tehdit Ortamı: Soğuk Savaş tek bir ana tehdit üzerinden okunurken, bugün NATO aynı masa etrafında hem Ukrayna’da sıcak bir kara savaşını, hem Çin’in yükselişiyle Hint-Pasifik’te deniz-uzay-siber eksenli rekabeti, hem de yapay zekâ ve otonom silah sistemlerinin doğurduğu teknolojik paradigma değişimini eşzamanlı olarak yönetmek zorunda kalıyor. Bu üçlü baskı, karar alma süreçlerini doğrusal olmaktan çıkarıp döngüsel ve sürekli revizyona mecbur bırakıyor.
2. Avrupa Güvenlik Mimarisi ve Yük Paylaşımının Yeniden Müzakere Edilmesi: Rusya-Ukrayna Savaşı, Avrupa’nın uzun yıllar ihmal ettiği “sert güvenlik” refleksini yeniden canlandırdı. Almanya’nın Zeitenwende (tarihsel dönüm noktası) ilanı, NATO’nun Doğu Kanadı’ndaki kalıcı konuşlanma kararları ve savunma harcamalarının %2’nin ötesine taşınması tartışmaları, her zirvede somut taahhütlere dönüşmek zorunda. Bu, uzun vadeli stratejik planlamanın yerini kısa vadeli operasyonel takvimin almasına neden oluyor.
3. ABD’nin Değişen Rolü ve “Transatlantik Bağ”ın Gerilimi: Amerika Birleşik Devletleri’nin stratejik ağırlığını Avrupa’dan Hint-Pasifik’e kaydırma eğilimi, Avrupa’daki müttefikleri “yük paylaşımı” baskısı altında bırakıyor. Bu durum, ittifak içi güven bunalımını aşmak ve ortak stratejik kültürü tazelemek için liderler düzeyinde sürekli bir yüz yüze diyalog ihtiyacı doğuruyor. Zirveler, bu gerilimi yöneten bir relief-valf işlevi görüyor.
4. Enerji ve İletişim Güvenliği ile Tedarik Zincirlerinin Emniyeti: Nord Stream sabotajı, denizaltı iletişim kablolarına sabotajlar, kritik hammaddelere erişim ve yarı iletken tedarikindeki kırılganlık, geleneksel savunma konseptinin dışındaki alanları NATO’nun doğrudan sorumluluk sahasına soktu. Bu yeni alanların her biri, ortak müdahale protokolleri gerektirdiği için zirve gündemlerini genişletip sıklaştırıyor.

Sonuç olarak: Arka arkaya yapılan zirveler, NATO’nun güçlü olduğu için değil, kendini yeniden tanımlamak zorunda olduğu için sıklaşmıştır. 1989’daki istisna, bir düzenin çöküşünü yönetme refleksiydi; bugünkü yoğunluk ise henüz oturmamış yeni bir düzenin doğum sancısıdır. İttifak, Soğuk Savaş sonrası genişleme ve görece konfor döneminden, büyük güç rekabeti ve gerçek çatışmanın yeniden normalleştiği bir döneme geçerken, zirve takviminin sıkışması kurumsal bir entropinin ve hayatta kalma içgüdüsünün operasyonel yansımasıdır. Sistem oturana dek—ki bu yeni dengenin oturması yıllar alabilir—zirveler hem kriz masası hem de yol haritası olarak işlev görmeye devam edecektir.

Ankara Zirvesi’nin Görünmeyen Gündemi: “Kopuş”tan Konsolidasyona

2026 yılı Münih Güvenlik Konferansı’nın salonlarında yankılanan o tek kelime, transatlantik ilişkilerin yakın tarihindeki en sismik uyarıydı: “KOPUŞ”. Kanada Başbakanı Mark Carney’in ağzından dökülen bu kavram, yalnızca diplomatik nezaket sınırlarını zorlayan bir söylem değil, aynı zamanda Batı ittifakının içine düştüğü stratejik uyumsuzluğun, müttefiklerin yaşadığı kandırılmışlık ve hayal kırıklığının klinik bir teşhisiydi. Kırılma, kopuş, ayrışma… Bu üçlü anlam, Atlantik’in iki yakası arasındaki mesafeyi sadece coğrafi olmaktan çıkarıp varoluşsal bir boyuta taşıyor.

Ne var ki bu kırılma, ABD ile Avrupa arasındaki geleneksel gerilimlerin ötesine geçmektedir. Yük paylaşımı tartışmaları artık askerî harcama yüzdelerinin ötesinde bir anlam kazanmış; savunma sanayiinde yaşanan rekabet, ortak bir tehdit değerlendirmesinin önüne geçer hale gelmiştir. Rusya tehdidine karşı Atlantik ötesi dayanışma ile Çin’in yükselişine karşı bölgesel yaklaşımlar arasındaki uçurum, müttefikleri birbirine yabancılaştıran iki ayrı stratejik evren yaratmıştır. Dahası, ittifakın güney kanadı (Akdeniz) ile kuzey kanadı (Baltık-Arktik-Atlantik) arasındaki tehdit algısı ve önceliklendirme farklılaşması, aynı çatı altında farklı tehdit okumalarının meşrulaşmasına zemin hazırlamıştır. Bu parçalı manzara, adeta Pablo Picasso tarafından İspanya İç Savaşında Alman ve İtalyan uçaklarınca bombalanan Bask şehri Guernica’daki katliamını anlatan unutulmaz tablo gibidir. Ve bu algı NATO’nun kurucu ruhu olan “birlikte savunma” ilkesini, adeta bir koordinasyon krizine dönüştürmektedir.

İşte tam bu noktada Ankara’nın görünmeyen ve fakat hayati görevi devreye girmektedir. Zirvenin resmî gündem maddeleri—Ukrayna desteği, savunma harcamalarının artırılması, yeni caydırıcılık önlemleri—elbette önemlidir; ancak asıl başlık, bu maddelerin üzerinde dolaşan görünmez bir elin yazdığı anlatıdır. Ankara Zirvesi’nin amacı, yalnızca kararlar almak değil, Münih’te teşhisi konulan o derin kopuşu tedavi edecek ortak bir stratejik dili yeniden inşa etmektir. Başka bir deyişle, ittifakın parçalanan hikâyesini, farklı korkuları ve çıkarları kapsayacak yeni bir konsolidasyon anlatısıyla birleştirmektir.

Bu konsolidasyon çabası, üç eksende şekillenecektir: Birincisi, tehdit algısının yeniden tanımlanması; Rusya’nın meydan okuması ile Çin’in sistemsel rekabeti arasında bir denge kurulurken, her iki cephenin ittifak bütünlüğüne etkileri bütüncül bir perspektifle ele alınacaktır. İkincisi, savunma sanayiinde rekabetin yıkıcılığı değil koordinasyonun birleştiriciliği ile ittifakın birbirini törpülediği değil  tamamladığı bir hale getirilmesi; transatlantik üretim kapasitesinin ortak standartlarla entegre edilmesi, olası bir çatışma senaryosunda lojistik uyumun anahtarı olarak görülecektir. Üçüncüsü ise, coğrafi kanatlar arasındaki algı ve önceliklendirme farklılıklarının uyumlandırılması; güneydeki farklı tecrübelerle kuzeydeki konvansiyonel birikiminin karşılıklı öğrenme zemini oluşturması hedeflenecektir.

Dolayısıyla Ankara, tarihsel olarak Doğu ile Batı arasında köprü olma iddiasını bu kez ittifakın içindeki fay hatları arasında birleştirici olma sınavıyla karşı karşıya olacaktır. Münih’te dile gelen kırılganlık, Ankara’da bir dayanıklılık maratonuna dönüşecek; zirvenin gerçek başarısı, sonuç bildirgesinin satır aralarında değil, müttefiklerin birbirine bakışındaki samimiyet testlerinde okunacaktır. Eğer bu kopuş Ankara’da harp cerrahisiyle değil bir plastik cerrahi dikişiyle kapatılırsa, NATO yalnızca hayatta kalmakla kalmaz, aynı zamanda “ruhunu yeniden keşfeden” bir ittifak olarak tarihe geçer. Aksi takdirde, Münih’teki uyarı Ankara’da  kehanete dönüşebilir.

Stratejik İltifatın Anatomisi: Türkiye Neden Bugün Bu Kadar Övülüyor?

Son aylarda Batılı başkentlerden ve küresel karar mercilerinden Türkiye’ye yönelik olumlu mesajların sayısındaki artış, tesadüfi olmaktan öte, derin jeopolitik dalgaların yüzeye vuran bir yansımasıdır. Bu övgü dalgasının görünürdeki gerekçeleri—Türkiye’nin giderek genişleyen savunma sanayii ekosistemi, Doğu ile Batı arasındaki kritik coğrafi konumu ve bölgesel çatışmalardaki aktif kriz yönetimi ve arabuluculuk gayretleridir.

Uluslararası ilişkilerde ve diplomasi pratiğinde övgü veya takdir ifadeleri, genellikle taraflar arasında köprü kurma, ittifakları güçlendirme veya müzakere zeminini yumuşatma amacı taşır. Bu bağlamda övgü, saf bir duygudan ziyade stratejik bir araç, yani “yumuşak güç” veya angajman diplomasisinin en temel adımlarından biridir. Bu durum, karşılıklı bağımlılık yaratma ve devletlerin kendi çıkarlarını meşrulaştırma çabası olarak da açıklanır. Uluslararası ilişkiler teorileri ve diplomasi tarihi, övgünün stratejik bir ikna, borçlandırma ve hizalama aracı olduğunu doğrulamaktadır.

Tarihsel hafızamızı tazelersek, büyük güçlerin dış politikasındaki “keşif ve tanıma” evresinin hemen ardından “beklenti ve talepler” süreci gelir. 1990’larda Körfez Savaşı sonrasında Türkiye’ye biçilen rol ile 2000’lerin başında AB sürecinde gösterilen yakın ilgi, hemen arkasından gelen siyasi ve ekonomik yükümlülüklerle birlikte okunmalıdır. Bugün yaşanan da benzer bir döngünün, ancak çok kutupluluğun daha sert ve belirsiz olduğu bir çağdaki tezahürüdür.

Batı’nın Türkiye’yi yeniden “görünür” kılması, üç ana stratejik ihtiyacı işaret eder:

1. Cephe Hattının Güvenliği: Rusya-Ukrayna savaşının uzadığı ve Orta Doğu’da denge unsurlarının çöktüğü bir ortamda, NATO’nun güneydoğu kanadı ve Karadeniz’in bekçisi olarak Türkiye’nin caydırıcılığı yeniden keşfedilmiştir.
2. Tedarik Zincirinin Emniyete Alınması: Enerji krizi ve savunma sanayiindeki darboğazlar, Türkiye’yi hem alternatif bir koridor hem de üretim üssü olarak öne çıkarmıştır. Övgüler, bu iş birliğinin politik zeminini yumuşatmak için bir araçtır.
3. Göç ve İstikrar Faktörü: Ortadoğu ve Kafkaslar’daki dengeleri yönetebilecek yegane aktör olarak çerçevelenen Türkiye’nin diplomatik ağırlığı, artık yalnızca bölgesel değil küresel bir değer olarak tanımlanmaktadır.

Ancak asıl mesele, bu olumlu söylemlerin perde arkasındaki işlevsel sorudur: Bu iltifatların vadesi geldiğinde Türkiye’den tahsil edilecek bir bedel olacak mıdır? Övgü, çoğu zaman bir “ön ödeme” niteliğindedir. Bugün “güçlü müttefik” olarak tanımlanan Türkiye’den yarın, NATO içinde daha katı bir angajman, Rusya ile mesafe koyma veya doğu Akdeniz’de taviz beklenmesi söz konusu olacak mıdır? Soruları uzatmak ya da çoğaltmak mümkündür.

Alınan her olumlu mesaj, masadaki Türkiye kartının değerini artıran bir vurgu olarak okunmalı; ancak bu sedanın karşılığı, pazarlık masasında Türkiye’nin kendi koşullarını dayatabilmesi için birer teminat olarak muhafaza edilmelidir. Bugün Batılı başkentlerde övgüyle dillendirilen her “Türkiye” seslenişi aslında yarın önümüze konulması olası “beklenti listesinin” dipnotudur. Kritik olan, bu satırlar arasını okuyabilmek ve övgünün dozunu, Türkiye’nin tarihsel ve kalıcı ulusal çıkarları doğrultusunda yeniden ayarlayabilmektir.

Kazanımlar Kadar Maliyetler de Hesaplanmalıdır

Ankara Zirvesi, Türkiye için bir dizi stratejik fırsatı aynı anda masaya yatıran ender diplomatik platformlardan biri olma potansiyeline sahiptir. Savunma sanayinde ortak üretim modellerinden Avrupa güvenlik mimarisinde müzakereci ve belirleyici bir aktör olmaya; Karadeniz’in kilit kıyı devleti kimliğinden, Orta Doğu ile Avrupa arasında bir enerji ve lojistik köprüsü işlevine kadar uzanan bu başlıklar, Türkiye’nin önünü açabilecek bazı  kazanım alanlarıdır.

Ancak diplomaside masanın diğer tarafı her zaman bir bedel içerir. Kazanımlar ne kadar parlak olursa, bu fırsatların perde arkasındaki stratejik maliyetler, siyasi tavizler ve uzun vadeli jeopolitik etkiler de aynı oranda net biçimde hesaba katılmalıdır. Kısa vadeli taktik başarılar uğruna, Türkiye’nin on yıllar süren diplomatik birikimle inşa edilmiş olan kazanımlarıyla stratejik hafızası ve yüzyıllar önce bedelleri ödenmiş büyük meselelerinin meşruiyeti asla riske atılmamalıdır.

Türkiye’nin tüm denizlerindeki deniz yetki alanlarına ilişkin hakları, Doğu Akdeniz’deki hidrokarbon sahalarındaki egemenlik iddiaları, Kıbrıs meselesinde garantör devlet olarak üstlendiği tarihsel ve hukuki sorumluluk, Adalar Denizi’nde dengeleri koruma refleksi, Karadeniz’de kıyıdaşlar tarafından kurulan güvenlik rejimine dair kurucu rolü ve Lozan ile birlikte Türkiye’nin iki taşıyıcı sütunundan birisi olan Montrö Boğazlar Sözleşmesi’nin değişmez ruhu, hiçbir şekilde ayakları sallanmakta olan masalarda kısa vadeli ödünleşmelerin nesnesi yapılmamalıdır.

Bir masadan elde edilecek taktiksel bir kazanım, ne kadar cazip olursa olsun, Türkiye’nin bölgesel bir güç olarak inşa ettiği itibarın, güvenilirliğin ve caydırıcılığın önüne geçemez. Zira stratejik hafıza, uluslararası ilişkilerde en kırılgan ama aynı zamanda en kalıcı sermayedir; yerine koyulacak kısa vadeli bellekler ise kaybedildiğinde yerini tutamaz.

Ankara’nın bu zirvede izleyeceği yol haritası, üç temel ilkeye dayanmalıdır:

1. Cesur ama temkinli olmak– risk almaktan kaçınmayan, ancak gereksiz ve öngörülemez gerilimleri üretmeyen;
2. İttifak içinde kalmak– Avrupa-Atlantik yapılarıyla bağlarını koparmayan, fakat bu bağları bir angajman değil, milli çıkar doğrultusunda yönetilen birer araç olarak gören;
3. Bağımsız karar alma kapasitesini korumak – hiçbir küresel aktörün vesayetine veya yönlendirmesine izin vermeyen, kendi güvenlik matrisini kendi enstrümanlarıyla oluşturan bir anlayış.

Bu noktada Türkiye, iki aşırı uçtan da uzak durmalıdır: Ne romantik ve edilgen bir Atlantikçilik, ne de sorunları büyüten reaktif bir karşıtlık. İhtiyaç duyulan şey, uluslararası sistemin gerçeklerini gören, güç ilişkilerini doğru okuyan, ancak bunu yaparken kendi tarihsel, hukuki ve coğrafi dayanaklarından ödün vermeyen, tamamen ulusal hak ve çıkar odaklı bir yaklaşımdır.

Zirveden çıkacak sonuç, ancak bu denge sağlanabildiği takdirde Türkiye’nin lehine olacaktır. Aksi takdirde, kısa vadeli bir diplomatik başarı, orta vadede telafisi güç kayıplara yol açabilir.

Sonuç: Ankara Bir Zirveden Fazlası

Yıllar sonra bu zirveye dönüp bakıldığında, muhtemelen en çok hatırlanacak olan şey yayımlanan sonuç bildirgesi ya da liderlerin basın toplantılarında kurduğu cümleler olmayacaktır. Tarih, çoğu zaman karar metinlerinden çok, o kararların hangi kırılma anında alındığını hatırlar. Ankara Zirvesi de büyük ihtimalle böyle bir dönüm noktası olarak anılacaktır. Çünkü burada tartışılan yalnızca NATO’nun gelecek birkaç yılı değil, önümüzdeki on yıllarda nasıl bir güvenlik mimarisi içinde varlığını sürdüreceğidir.

Belki de ileride Ankara, Neo-NATO’nun ilk gerçek nefesini almaya çalıştığı şehir olarak hatırlanacaktır. “Neo” ön eki burada yalnızca yeni bir dönemi değil, aynı zamanda yeniden doğmayı ifade etmektedir. Ancak yeniden doğmak, yeniden güçlenmek anlamına gelmez. Tıpkı yeni doğan bir bebeğin yaşamını sürdürebilmesi için zamana, bakıma ve direnç kazanmaya ihtiyaç duyması gibi, yeniden şekillenmeye çalışan bu ittifakın da siyasi uyumunu, stratejik güvenini ve ortak tehdit algısını yeniden inşa etmesi gerekecektir. Aksi hâlde Neo-NATO, yeni bir başlangıçtan ziyade, eski sorunların yeni isimlerle tekrarlandığı kırılgan bir geçiş dönemine dönüşebilir.

Ankara’nın görünmeyen misyonu da tam bu noktada ortaya çıkmaktadır. Münih Güvenlik Konferansı’nda Kanada Başbakanı’nın transatlantik ilişkileri tanımlamak için kullandığı “rupture” (kopuş) kavramı, yalnızca bir teşhis niteliğindeydi. Ankara ise bu teşhisin ardından uygulanacak tedavinin ilk laboratuvarı olma iddiasını taşımaktadır. Zirvenin gerçek başarısı, kaç yeni planın kabul edildiğiyle değil; ittifak içindeki güven bunalımının ne ölçüde giderilebildiğiyle ve ortak stratejik yön duygusunun yeniden üretilebilmesiyle ölçülecektir.

Türkiye açısından ise mesele çok daha farklı bir düzlemde değerlendirilmelidir. Ankara, bu zirvede yalnızca ev sahibi değil; aynı zamanda çevresindeki jeopolitiğin merkezinde bulunan bir “orta güç” olarak masadadır. Bu nedenle elde edilecek kısa vadeli diplomatik kazanımların cazibesi, uzun vadeli ulusal çıkarların önüne geçmemelidir. Son dönemde Türkiye’ye yönelik dikkat çekici ölçüde artan olumlu söylemler elbette önemlidir; ancak uluslararası siyasette övgü ile beklenti çoğu zaman aynı paranın iki farklı yüzüdür. Her diplomatik yakınlaşma, beraberinde yeni talepler ve yeni pazarlık başlıkları da getirebilir.

Bu nedenle Türkiye’nin önündeki temel soru, NATO’ya ne kadar yaklaşacağı ya da ondan ne kadar uzaklaşacağı değildir. Asıl soru, değişen uluslararası güvenlik mimarisi içinde kendi stratejik karar alma serbestisini ne ölçüde koruyabileceğidir. Türkiye’nin Karadeniz’den Doğu Akdeniz’e, Kafkasya’dan Orta Doğu’ya uzanan jeopolitik kuşağı; günübirlik diplomatik jestlerin ya da kısa vadeli ekonomik ve askerî kazanımların ötesinde, tarihsel bir devlet aklıyla yönetilmesi gereken hayati bir etki alanıdır. Bu alanlarda atılacak her adım, yalnızca bugünün değil, gelecek nesillerin stratejik hareket kabiliyetini de şekillendirecektir.

Bu toprakların hafızası, bugün alınacak kararların ne denli ağır olduğunu hatırlatacak kadar güçlüdür. Ve tesadüfe bakın (tesadüf ise eğer) ki, bu hafızanın en çarpıcı örneği tam da Ankara’da, bir düğümün etrafında örülmüştür. Tarih, bu topraklarda ibretlik bir ders saklar. Bugün Ankara sınırları içinde yer alan Gordion antik kentinde, Frigya Kralı Gordios, kağnısını tapınağa bağladığında öyle bir düğüm atmıştı ki kehanete göre onu çözen kişi Asya‘ya hâkim olacaktı. Yıllar sonra Makedonya Kralı Büyük İskender, Gordion’a geldiğinde düğümü çözmekle vakit kaybetmedi; Asya’ya hakimiyetin dayanılmaz cazibesine kapılarak sabırsızlıkla kılıcını çekti ve düğümü kesti. İlk anda alkışlandı, kahraman ilan edildi, Asya fatihi olarak doğuya yürüdü. Ancak dönemin rahipleri, bu küstah hamlenin bir lanet taşıdığını fısıldıyordu. Ve gerçekten de İskender, hayallerinin sınırına varamadan geri döndü ve bugün Irak topraklarında bulunan Babil’de, henüz 33 yaşında hayata gözlerini yumdu. Onun ölümünü, imparatorluğunun dağılması izledi. Rahipler bunu “düğümün laneti” olarak okudu; kimileri ise, İskender’in düğümle birlikte kendi kaderini de kestiğini söyledi.

Bugün Ankara, bir başka düğümün tam ortasında duruyor. NATO ittifakı, değişen dünya düzeninde yeniden tanımlanırken, üyeler arasındaki güven, ortak tehdit algısı ve siyasi irade etrafında örülü çetrefilli bir düğümle karşı karşıyayız. Kimileri, tıpkı İskender gibi, bu düğümü kestirip atmanın cazibesine kapılacaktır. Kısa vadede alkışlanacak, kararlı ve cesur ilan edileceklerdir. Ama İskender’in dersi bugün hala geçerli. Tarih, aynı topraklarda, aynı kaderin tekrar edebileceğini hatırlatıyor bize.

Ve tam da bu yüzden, sözü Mehmet Âkif Ersoy’un bir asır önce “Kıssadan Hisse” şiirinde yaptığı o uyarıyla bitirmek gerekir:

“«Târîh»i «tekerrür» diye ta’rîf ediyorlar; Hiç ibret alınsaydı, tekerrür mü ederdi?”