…

ARNAVUTLUK’TA SOKAKLAR NELER SÖYLÜYOR?

Balkanların Kilit Taşı Arnavutluk, Protestolardan Güç Rekabetine

1-) Adriyatik’in Yeni Fay Hattı: Tiran-Priştine Aksında Büyük Oyun ve Demokratik Refleks

Balkanlar’da hiçbir ses sadece yankılandığı meydanda kalmaz; Tiran’da atılan bir çığlık, Priştine’de karşılık bulur ve doğrudan İstanbul’un stratejik ufkunu belirler. Bugün Arnavutluk’un koruma altındaki kıyı bölgelerinde, büyük ölçekli turizm yatırımları nedeniyle başlayan protestoları sadece yerel bir çevre hassasiyeti olarak okumak, bölgedeki derin jeopolitik fay hatlarını görmezden gelmek anlamına gelebilir. Tiran sokaklarında vatandaşların doğal miraslarına sahip çıkma ve hükümet politikalarını sorgulama iradesi, modern bir demokrasinin gereği olan kurumsallaşmanın ve toplumsal olgunluğun bir göstergesi olarak dikkatle takip edilmelidir. Bu demokratik hak arayışı, halkın kendi geleceği üzerinde söz sahibi olma arzusunu yansıtması bakımından saygıyı hak eden bir tablo sunmaktadır.

Ancak bu meşru tepkilerin arka planındaki karmaşık yapı, temkinli bir analizi zorunlu kılmaktadır. Görünürdeki çevresel kaygıların altında, henüz tamamlanmamış ekonomik dönüşümün sancıları ve halkın geniş kesimlerini etkileyen ekonomik darboğazın izleri belirgin şekilde hissedilmektedir. Genç nüfusun Avrupa’ya göç etmeye devam ettiği bir ortamda, ekonomik büyüme rakamlarının toplumsal memnuniyete her zaman doğrudan yansımadığı görülmektedir. Bu noktada, yabancı şirketlere yapılan satışlar üzerinden tetiklenen huzursuzluk, Osmanlı döneminden beri Balkanlar’ın en sert direnç noktalarından biri olan Arnavut milliyetçiliği ve “egemenlik” hassasiyeti ile birleşerek çok boyutlu bir krize dönüşme potansiyeli taşımaktadır.

Küresel satranç tahtasında ise durum daha da hassas bir hal almaktadır. Rusya’nın bölgedeki ABD nüfuzunu kırma arayışları ve Adriyatik’in diğer kıyısındaki İtalya ile tarihsel iddialarını koruyan Yunanistan’ın sessiz etkisi, bu toplumsal hareketliliği kendi stratejik çıkarları doğrultusunda izlemelerine neden olmaktadır. Başbakan Edi Rama’nın Ocak 2026’daki İsrail ziyareti gibi diplomatik hamlelerinin iç siyasette yarattığı katmanlı rahatsızlıklar da bu sürece eklemlenmektedir.

Türkiye için mesele, bu kışkırtmalara kapılmadan bölgedeki dengeyi korumaktır; zira zayıf düşen bir Arnavutluk’un ilk olarak Kosova’yı sarsacağı ve Türkiye’nin Avrupa’ya açılan stratejik kapısını tehdit edeceği unutulmamalıdır. Tiran’ın toplumsal huzuru ve demokratik istikrarı, bir bütün olarak “Arnavut dünyasının” ve dolayısıyla Türkiye’nin Balkanlar’daki stratejik nefes borusunun güvenliği anlamına gelmektedir.

2-) Çevre Hassasiyeti mi, Ekonomik Türbülans mı? Stratejik Bir Hesaplaşma mı?

Tiran sokaklarını ateşleyen somut olay, sadece bir otel inşaatı veya basit bir çevre ihlali değildir. Bu, Arnavutluk’un egemenlik alanına açılan bir “kara delik” olarak görülmektedir.

Olayın merkezinde; 1400 hektarlık stratejik Sazan Adası ve Vjosa-Narta Koruma Alanı içindeki “Zvërnec-Pishë Poro” bölgesinin, yaklaşık 4 milyar dolarlık dev bir turizm yatırımına açılması yer almaktadır. Yatırımın kamuoyundaki yüzü ise ABD siyasetinin tanıdık isimleri Jared KUSHNER ve eşi olan mevcut ABD Başkanı’nın kızı Ivanka TRUMP’tır.  Ancak bu parıltılı yatırımın perde arkasında, Arnavutluk ve dolayısıyla Kosova’nın stratejik geleceğini yakından ilgilendiren bazı soru işaretleri bulunmaktadır:

• Hukuki Zemin ve “Önce Yasa, Sonra Yatırımcı”: Hükümetin 2021 yılında korunan alan sınırlarını 5 bin hektar küçültmesi ve ardından 2024’teki yasal değişikliklerle bu alanları yatırıma açması, demokratik şeffaflık konusunda ciddi soru işaretleri yaratmaktadır. Bu durum, Arnavut milliyetçiliğinin en hassas olduğu “egemenlik” refleksini tetiklemektedir.
• Offshore Şebekeleri ve Şeffaflık Sorunu: Projeyi yürüten Hollanda merkezli “Zvernec South Adriatic Development” şirketinin nihai ortaklarının gizemli kalması, “ülke kime satılıyor?” sorusunu sokağın temel gündemi haline getirmiştir.
• SPAK ve Balkan Insight Dosyaları: Arnavutluk’un yolsuzlukla mücadele savcılığı SPAK’ın başlattığı soruşturma ve basına yansıyan İtalyan ve Arnavut mafya bağlantısı iddiaları, meseleyi ekonomik bir kalkınma projesinden çıkarıp bir milli güvenlik meselesine dönüştürmüştür.

3-) Arnavut Milliyetçiliğini ve Egemenlik Hafızasını Anlamak: Balkanlar’ın Kilit Taşı

Balkanlar üzerine yapılan stratejik değerlendirmelerde çoğu zaman gözden kaçan en kritik unsur, bölgenin en dirençli siyasi refleksi olan Arnavut milliyetçiliğidir. Türkiye için Arnavutluk ve Kosova sadece “dost ve kardeş” coğrafyalar değil; tarihsel derinliği olan, sarsılmaz bir ulusal kimliğin kalesi konumundadır. Bu kimlik; yalnızca modern dönemin bir ürünü değil, Osmanlı Devleti’nin bile yönetmekte en çok zorlandığı tarihsel bir duvar, Sırp yayılmacılığına karşı örülmüş bir siper ve Yunanistan ile yaşanan gerilimlerin şekillendirdiği köklü bir hafızadır.

Bu nedenle, Tiran sokaklarında yabancı yatırımlara karşı yükselen itirazları sadece ekonomik rasyonalite ile açıklamak imkansızdır. Mesele özünde bir “egemenlik” davasıdır. Arnavutluk ve Kosova’yı tek bir stratejik gövde olarak gören bu kolektif bilinç; “Bu yatırım kime hizmet ediyor?”, “Kontrol kimde kalacak?” ve “Arnavut dünyası kendi geleceği üzerindeki söz hakkını devrediyor mu?” sorularını her şeyin üzerinde tutmaktadır.

Bugün kıyı bölgelerindeki protestoların bir bölümü, ekonomik gerçeklerden ziyade bu psikolojik ve tarihsel hafıza ile ilgilidir. Balkanlar’da kimlik, çoğu zaman ekonomiden daha güçlü bir siyasi motivasyon üretir. Bu gerçeği ıskalayan her aktör, bölgenin en sert duvarına çarpmaya mahkûmdur. Ancak Türkiye, bu tarihsel dokuyu ve Arnavut dünyasının hassasiyetlerini en iyi anlayan güç olarak, bölgedeki “stratejik derinliğin” de asıl sahibidir.

Unutulmamalıdır ki; Arnavut milliyetçiliğinin kendi egemenliğini koruma refleksi hem Tiran’ın hem de Priştine’nin dış müdahalelere karşı en büyük savunma mekanizmasıdır.

4-) Edi RAMA’nın Diplomatik Dengesi: Tiran-Priştine Hattında Çok Yönlü Arayışlar

Bu protestoların siyasi zeminini tam olarak kavramak için, Başbakan Edi RAMA’nın son dönemde izlediği ve Arnavutluk’u yalnızca Balkanlar’ın değil, Avrupa’nın da görünür aktörlerinden biri haline getirmeyi hedefleyen çok katmanlı dış politikasını göz ardı etmemek gerekir. Rama’nın stratejisi; Avrupa Birliği ile entegrasyon, ABD ile stratejik ortaklık ve İtalya ile derinleşen ekonomik ilişkiler üzerine kuruluyken, bu denklemin en hayati sütunlarını Kosova ile olan stratejik koordinasyon ve Türkiye ile geliştirilen sarsılmaz iş birliği oluşturmaktadır.

Ancak bu geniş yelpazeli diplomasi trafiği, iç siyasette her zaman aynı desteği bulamayabiliyor. Özellikle Gazze’de yaşanan insani kriz ve bölgesel hassasiyetler en üst safhadayken Rama’nın Netanyahu ile gerçekleştirdiği görüşme, “egemenlik” ve “kimlik” konusunda son derece hassas olan Arnavut toplumunun belirli kesimlerinde ciddi bir rahatsızlık katmanı yaratmıştır. Bu durum, ekonomik darboğaz ve çevre tartışmalarıyla birleştiğinde, hükümete yönelik toplumsal eleştirilerin tonunu sertleştiren psikolojik bir eşiğe dönüşmektedir.

Yine de bu tabloyu okurken stratejik gerçekliği elden bırakmamak gerekir. Rama bir yandan tartışmalı diplomatik hamleler yaparken, diğer yandan Ankara ile savunma ve güvenlik anlaşmalarını her geçen gün daha da derinleştirmektedir. Bu durum, Arnavutluk’un ne Batı’nın ne de bir başka gücün uydusu olmadan, Türkiye’nin dengeleyici gücüyle kendi stratejik derinliğini koruma çabasının bir sonucudur.

Türkiye açısından bakıldığında, Rama’nın çok yönlü diplomasisi içindeki en kritik çıpa, Arnavutluk ve Kosova’nın bir bütün olarak istikrarıdır. Zira Tiran’ın dış politika tercihlerinden doğabilecek herhangi bir iç sarsıntı, sadece Arnavutluk’un değil, “tek bir stratejik gövde” olarak kabul ettiğimiz Priştine’nin de bölgesel elini zayıflatma riski taşımaktadır. Dolayısıyla Rama’nın dış politika dengesi, yalnızca Tiran’ın prestiji için değil, Türkiye’nin Balkanlar’daki stratejik nefes borusunun açık kalması için de hayati bir önem arz etmektedir.

5-) Cui Bono? Kimin İşine Yarıyor?

Jeopolitik analizlerin kadim ve en kritik sorusu Roma hukukundan miras kalmıştır: Cui Bono? Yani, “Kimin işine yarıyor?” Arnavutluk sokaklarındaki hareketliliği anlamlandırmak için bu soruyu, Tiran ve Priştine’nin ortak kaderini merkeze alarak sormak gerekir. Tiran’daki protestoların temelinde kuşkusuz gerçek toplumsal sancılar, ekonomik darboğaz ve demokratik bir hak arayışı bulunmaktadır. Ancak jeopolitik tam da bu meşru ve gri alanlarda yaşar; olayları başlatanların niyetleriyle, ortaya çıkan sonuçlardan faydalananların hedefleri her zaman örtüşmeyebilir.

Peki, Arnavutluk’un siyasi ve toplumsal olarak zayıflaması gerçekte kimin işine gelir? Tiran ile Priştine arasındaki o hayati stratejik uyumun zarar görmesi, hangi bölgesel aktörleri memnun eder? İşte bu noktada Balkanlar, küresel bir satranç tahtasına dönüşmektedir. Rusya’nın, Balkanlar’daki ABD etkisini kırmak adına Sırbistan-Kosova-Arnavutluk üçgenindeki her türlü siyasi türbülansı bir fırsat olarak gördüğü bilinmektedir. NATO’nun güneydoğu kanadında yaşanacak her çatlak, Moskova için stratejik bir kazanım anlamı taşımaktadır. Elbette her protestoyu bir dış provokasyona bağlamak gerçekçi değildir; ancak hiçbir dış aktörün, bu gelişmeleri “Arnavut dünyasını” zayıflatmak için kullanmayacağını düşünmek de bir o kadar aşırı iyimserlik olarak algılanabilir.

Bu tartışmalı sürecin yarattığı siyasi türbülans, bölgede ABD etkisini kırmak ve NATO’nun güneydoğu kanadını sarsmak isteyen Rusya için elverişli bir zemin sunmaktadır. Ancak daha vahim olanı, devletin kendi doğal ve stratejik varlıklarını şeffaflıktan uzak yöntemlerle devretmesinin, Arnavutluk demokrasisinde açtığı derin yaradır.

Burada Türkiye’nin stratejik bakışı devreye girmektedir: Türkiye için Arnavutluk ve Kosova bir bütünün iki yarısıdır ve bu bütünün egemenliği tartışmaya açıldığında, tüm Balkan hattı istikrarsızlığa sürüklenebilir. Arnavut milliyetçiliğinin “ulusal egemenlik” kaygısıyla verdiği bu demokratik tepki, aslında bölgenin dış müdahalelere karşı en büyük savunma mekanizmasıdır. Türkiye’nin bu denklemdeki beklenen rolü, şeffaf olmayan çok sahipli muğlak sermaye gruplarının değil; kendi egemenliğini ve toprağını koruyabilen güçlü bir Arnavut dünyasının yanında bir duruş sergilemesidir.

Sazan Adası (www.mappy.com)

Bugün Sazan Adası üzerinden verilen bu egemenlik sınavı, sadece Arnavutluk’un kıyılarını değil, Tiran-Priştine aksındaki tüm stratejik dengeyi belirleyecektir. Göstericiler, Arnavutluk’un doğal mirasının ve geleceğinin yabancı sermayeye devredildiğini savunurken; hükümet kanadı bu projelerin ekonomik büyüme, yeni istihdam sahaları ve kalkınma için vazgeçilmez olduğunu vurgulamaktadır. Kuşkusuz, ekonomik kalkınma ile çevresel sürdürülebilirlik arasındaki bu gerilim bugün İspanya’dan Yunanistan’a kadar pek çok modern ekonomide yaşanmaktadır. Ancak Arnavutluk ve onun ayrılmaz stratejik ortağı olan Kosova hattında bu tartışmayı farklı kılan temel unsur, toplumsal memnuniyet ile makroekonomik veriler arasındaki açıdır.

Arnavutluk son yıllarda dikkat çekici büyüme rakamlarına imza atsa da, bu başarının her haneye aynı oranda yansımadığı görülmektedir. Özellikle genç nüfusun Almanya ve İtalya gibi merkezlere göç etmeye devam etmesi, ekonomik dönüşümün henüz tabana yayılmadığının ve toplumsal bir “gelecek kaygısının” varlığının kanıtıdır. Bu noktada, vatandaşların demokratik haklarını kullanarak kamusal projeleri sorgulaması ve ülkelerinin doğal kaynakları üzerinde söz sahibi olma iradesini göstermesi, kurumsallaşma yolundaki bir demokrasi için kıymetli bir reflekstir.

Ancak stratejik bir perspektifle bakıldığında, Tiran’daki bu ekonomik memnuniyetsizlik sadece bir iç politika meselesi değildir. Tiran ve Priştine’yi tek bir stratejik gövde olarak kabul eden bir okumada, Arnavutluk’ta ekonomik darboğaz nedeniyle zayıflayan her toplumsal doku, doğrudan Kosova’nın elini zayıflatma riski taşır. Çevre protestoları bazen derinlerde yatan ekonomik hayal kırıklıklarının sesi haline gelirken, bu hassas zemin dış aktörlerin bölgedeki “istikrar hattını” sarsması için de uygun bir zemin yaratabilir.

6-) Adriyatik’in Sessiz Paydaşları: Yunanistan ve İtalya’nın Etki Alanı

Arnavutluk denklemi genellikle Washington ve Moskova arasındaki bir çekişme gibi sunulsa da Atina ve Roma bu hikâyenin sessiz ama yakın çevre aktörleridir. Yunanistan; coğrafi yakınlık, kültürel ve dini etkiler ve azınlık meseleleri üzerinden bölgedeki nüfuzunu korumaya çalışırken; İtalya, Adriyatik’in karşı kıyısındaki en büyük ekonomik paydaş olarak enerji projelerinden limanlara kadar geniş bir alanda ağırlığını hissettirmektedir.

Ancak bu aktörlerin ekonomik ve tarihsel etkisi, Türkiye’nin bölgedeki derinliği ile kıyaslandığında farklı bir boyuta evrilir. İtalya ve Yunanistan için Arnavutluk çoğu zaman bir “nüfuz alanı” iken, Türkiye için Arnavutluk ve Kosova hattı, Balkanlar’ın istikrarını ayakta tutan bir “kilit taşıdır”. Dolayısıyla Tiran’da yaşanan her sarsıntı, sadece Adriyatik kıyılarını değil; Atina, Roma ve Brüksel ile birlikte eş zamanlı olarak Ankara’nın da stratejik önceliklerini harekete geçirmektedir. Bu karmaşık çoklu etki alanı içinde Türkiye, Arnavut dünyasının egemenliğini ve bütünlüğünü koruyan en güvenli liman olma özelliğini sürdürmektedir.

7-) Türkiye’nin Stratejik Çıkarı Nedir?

Türkiye açısından meseleye Washington ya da Moskova perspektifinden bakmak doğru değildir. Ankara’nın Balkanlar’daki çıkarları kendine özgüdür ve bu çıkarların güvencesi, yalnızca son yılların prestijli savunma sanayi projeleri değil, neredeyse üç on yıllık, çok katmanlı ve stratejik bir derinliğe sahip askeri iş birliğidir.

Bu iş birliğini son dönemde gündeme gelen İHA anlaşmalarına indirgemek büyük bir eksiklik olur. Çünkü temelleri 1990’ların başında, Soğuk Savaş’ın hemen ardından atılmıştır. O dönemde, yeniden yapılanan Arnavutluk ordusunun en önemli destekçisi Türkiye olmuştur. 1992 gibi erken bir tarihte Arnavut subaylar Türkiye’de eğitilmeye başlanmış ve bu, günümüze kadar kesintisiz devam eden bir sürecin ilk adımı olmuştur.

Bu derin ilişkinin somut taşlarını şöyle sıralayabiliriz:

Kurumsal ve Fiziki Altyapının İnşası: İş birliği sadece eğitimle sınırlı kalmamış, doğrudan altyapı yatırımlarına da dönüşmüştür. 1998-2001 yılları arasında, Türk Deniz Kuvvetleri tarafından Arnavutluk’un stratejik öneme sahip Vlore kentindeki Deniz Harp Okulu ve Paşalimanı Tersanesi’nin onarımı, yeni bina ve makine teçhizat temini gerçekleştirilmiştir. Bu, Arnavutluk’un kendi deniz gücünü inşa etmesine yönelik çok erken dönemde sağlanan hayati bir katkıdır.

Askeri Personel Eğitimi ve Akademik İş birliği: Türkiye, Arnavutluk Silahlı Kuvvetleri personelinin eğitimi konusunda da kilit rol oynamıştır. Bugüne kadar 177 askeri personel uzun dönemli kurslardan faydalanırken, 4.000’den fazla personel kısa dönemli eğitimler almıştır. 1999 yılından bu yana, Arnavutluk Savunma Bakanlığı bünyesinde askeri personele Türkçe dil kursları düzenlenmekte, bu kurslar TİKA’nın son dönemde yaptığı modernizasyonla daha ileri bir seviyeye taşınmıştır. Bu sayede iki ordu arasındaki operasyonel iletişim ve uyum güçlenmektedir.

Acil Yardım ve Modernizasyon Desteği: İlişkiler yalnızca klasik askeri eğitimle sınırlı değildir. Türkiye, 2019’daki yıkıcı depremin ardından Arnavutluk’a 540 konut inşa ederek ve Fier Devlet Hastanesi’ni yaparak yaraların sarılmasında doğrudan rol oynamıştır. 2020 yılında 100 milyon Türk Lirası tutarında bir hibe ile Arnavutluk Silahlı Kuvvetleri’nin modernizasyonuna doğrudan katkı sağlanmış, bu fon Bayraktar TB2 SİHA’ların satın alınması gibi stratejik adımların önünü açmıştır. 2022 yılında ise Arnavutluk ordusuna 40 askeri araç bağışlanmıştır.

Ortak Operasyonlar ve Lojistik Destek: İki ülke, Afganistan’daki barışı koruma operasyonundan, Bosna’daki EUFOR ALTHEA görevine ve Kosova’daki KFOR misyonuna kadar birçok cephede omuz omuza görev yapmıştır. Öyle ki, KFOR’daki Arnavut birlikleri bir dönem doğrudan bir Türk generalin komutası altında görev almıştır.

Ancak burada bir uyarıyı mutlaka yapmak gerekir:

Türkiye’nin Arnavutluk’taki stratejik derinliği yalnızca anlaşmalardan ve iş birliklerinden ibaret değildir. Vlore ve Paşalimanı bölgesinde doğrudan askeri unsurları bulunmaktadır. Bu bölge, Türkiye’nin Adriyatik’teki en somut askeri ayak izidir. Modernize edilen tersaneler, hibe edilen gemiler, eğitilen personel… Hepsi bu coğrafyada Türkiye’nin “uzaktan güvenlik” stratejisinin yapı taşlarıdır.

Şimdi sorun şu: Aynı bölgede, ABD ve İsrail bağlantılı (Kushner, Trump, Affinity Partners) 4 milyar dolarlık bir turizm yatırımı konuşuluyor. “Turizm” dediğine bakmayın. Sazan Adası gibi İyon Denizi ve Adriyatik Denizi’ni tamamen kontrol eden stratejik bir noktanın, tarihsel olarak askeri üs olarak kullanılan bir adanın bu ortaklıkla kalkındırılması, yarın öbür gün tekrar askeri boyuta evrilme potansiyeli taşır. 

Zira Soğuk Savaş döneminden kalma binlerce sığınağa sahip eski bir stratejik askeri üs olan bu ada, geçmişte İtalya, Sovyetler Birliği ve Arnavutluk tarafından kullanılmış ve çok sayıda sığınak ve koruganı barındıran eski bir stratejik askeri üstür. Ada, 2023 yılının sonunda resmi olarak askeri kullanım dışına çıkarılmış ve turistik gelişime açılmıştır.

Basit bir fikir yürütmeyle bile İsrail’in Akdeniz’e yayılım emelleri düşünüldüğünde iştiraki bir sermayenin açık ya da örtülü bir şekilde adayı askeri maksatlarla kullanmak isteyebileceği değerlendirilmektedir. Bugün otel, yarın lojistik üs. Bugün helikopter pisti, yarın deniz üssü ya da başka kritik askeri altyapı tesisleri yapılmaya adaydır ve coğrafyası ve hafızası itibarıyla buna dair tüm nitelikleri barındırmaktadır.

Türkiye’nin güvenliğini uzaktan sağlamak adına Vlore-Paşalimanı hattında inşa ettiği stratejik yapı, eğer bölgeye ABD-İsrail ağırlıklı kalıcı bir askeri varlık da eklenirse, doğrudan etkisizleştirilme tehlikesiyle karşı karşıya kalır. Hatta daha da kötüsü: Türkiye’nin kendi modernize ettiği tesisler, bir gün kendisine karşı kullanılabilecek bir başka gücün lojistik üssüne dönüşebilir.

Bu bir komplo teorisi değildir. Bu, Balkanlar’da güç boşluğu olmadığını bilen her jeopolitik okur-yazarn yapması gereken en temel senaryo analizidir.

Bugün, bu 30 yıllık köklü ilişkinin bir sonucu olarak Arnavutluk, savunma sanayiinde Türkiye’nin en yakın iş ortaklarından biridir. Bayraktar TB2 İHA’ların envantere girmesi, 2025 yılında imzalanan ve 105 mm top sistemlerinin tedarikini de içeren yeni savunma işbirliği protokolleri, bu derinliğin güncel yansımalarından sadece birkaçıdır.

Tüm bu nedenlerle Ankara’nın çıkarı, kutuplaşmış, istikrarsız ve kriz üreten bir Arnavutluk değildir. Ankara’nın çıkarı güçlü, kapasitesi artırılmış ve kendisine stratejik ortak olarak bakan bir Arnavutluk’tur. Çünkü Adriyatik’te yaşanan her gelişme, doğrudan Türkiye’nin bölgedeki stratejik derinliğini ve nüfuzunu etkilemektedir.

Sonuç: Tiran ve Priştine – Tek Bir Stratejik Kaderin İki Yarısı

Bugün Tiran sokaklarında yankılanan itirazları sadece Arnavutluk sınırları içine hapsolmuş yerel bir mesele olarak görmek, Balkan jeopolitiğinin temel kuralını ıskalamaktır: Tiran ve Priştine, aynı stratejik gövdenin iki hayati organıdır. Arnavutluk’ta ekonomik darboğaz ve “egemenlik” hassasiyeti üzerinden tetiklenen her huzursuzluk, aslında tüm Arnavut dünyasının ve dolayısıyla Kosova’nın istikrarını doğrudan etkilemektedir. Kaynakların da işaret ettiği üzere, zayıf düşen veya iç krizlerle boğuşan bir Arnavutluk, ilk olarak Kosova’nın güvenliğini ve bölgedeki elini sarsacak; bu türbülans ise tüm Balkan hattını istikrarsızlığa sürükleyecektir.

Rusya’nın bölgedeki ABD etkisini kırma arayışları ile Yunanistan ve İtalya’nın Adriyatik’teki sessiz nüfuz yarışı, bu “iki devlet, tek stratejik ruh” bütünlüğündeki çatlakları derinleştirmeye odaklanabilir. Ancak Ankara için mesele nettir: Türkiye’nin Balkanlar’daki stratejik derinliği, Tiran ile Priştine arasındaki sarsılmaz uyumdan geçmektedir. Türkiye ne Batı’nın çıkarları ne de Doğu’nun provokasyonları için değil, kendi egemenliğini koruyabilen ve Kosova ile stratejik bütünlüğünü muhafaza eden güçlü bir Arnavut dünyası için bölgedeki en güvenli limandır.

Unutulmamalıdır ki; Tiran’da sönen bir meşale Priştine’yi karanlıkta bırakır. Bu iki başkenti tek bir istikrar hattı olarak okumak ve bu hattı dış müdahalelere karşı korumak, sadece Balkanlar’ın barışını değil, Türkiye’nin Avrupa’ya açılan stratejik kapısının kilidini de sağlam tutmak demektir. Bugün Tiran’ın toplumsal huzuru, yarın Priştine’nin ve İstanbul’un stratejik güvenliğidir. Ve bu gerçek Fatih Sultan Mehmet döneminden beri daima geçerliliğini korumuştur.