…

OTORİTER LİDERLİK DÖNEMİ KAPANIYOR MU?

Dünyada otoriter liderler için yaprak dökümü sürüyor.

Önce Macaristan’da Orban sandığa gömüldü. Bilahare, Sırbistan’daki otoriter lideri resmen sandıkta devirdiler.

ABD’de 3 Kasım seçimleri Trump’a ağır bir siyasi darbe indirdi. Trump Kongrede çoğunluğu kaybetti. Kelimenin tam anlamıyla hezimete uğradı.

Öncesinde İsrail’deki seçimlerde hükümet çoğunluğunu yitiren Netanyahu’nun da işi artık zor. Tekrar seçim isteyen Netanyahu’nun akıbeti kötüye gidiyor.

Tüm bu gelişmeler akıllara dünyada “otoriter liderlik dönemi kapanıyor mu?” sorusunu getiriyor. Bu noktada otoriter liderlik devrinin iflasın eşiğinde olduğunu söylemek yanlış olmaz.

Amerikan halkı ve seçmeninin İran savaşı nedeniyle giderek artan tepkisinin, 3 Kasım seçim sonuçları üzerindeki etkili olduğu belli oldu.

Öyle ki, Trump için bundan sonra “azil” süreci bile başlatılabilir. Trump, belki de hapse giren ilk Başkan ünvanına sahip olabilir. Halkın o derece öfkeli olduğu gözlerden kaçmıyor.

Trump’ın seçimleri kaybetmesinin temel nedeninin İran savaşı olduğu çok açık. Kendi içinde çok çelişkili bir politika yürüttüğünden, İsrail’in gazıyla, her on Amerikalıdan yedisinin karşı çıktığı İran macerasına atıldı. Mensup olduğu Cumhuriyetçilerden bile yeterli destek görmedi.

Diğer yandan, yardımcısı J.D. VANCE’in seçim sonuçlarının hemen sonrası yaptığı resmi açıklamada aynen şöyle dedi: “Kaybetmemizin sebebi İran Savaşı.” Trump bile bunu kabul etti.

İkinci kez Başkan seçildikten sonra sıra dışı işlere girişmesi onun sonunu getirdi.

Emekli olmuş bir askeri, sırf verdiği emirleri yerine getirmesi için gereksiz yere Genelkurmay Başkanı yaptığı unutulmadı.

İran’a karşı kara savaşı yapacağım diye tutturunca, buna şiddetle karşı çıkan Kara Kuvvetleri Komutanını görevden aldı. Kendi içinde tutarsız ve sürekli zikzak çizen, güven kaybına yönelik çelişkili kararlara imza atan bir görünüm sergiledi. Hem kendi halkı hem de Amerikan Ordusuyla da arası açıldı, kavgalı hale geldi.

Siyaseten sözde İran rejimini değiştirmeyi hedefledi ama neredeyse bu hedefe ulaşmak bir yana, kendi rejimini tehlikeye atarak iktidarının sonunu hazırladı. Tabiri caizse, “Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olma” durumuna düştü.

Düşman olarak gördüğü İran’a kendi isteğini kabul ettiremediği gibi, inisiyatifin karşı tarafa geçmesine engel olamadı. İran’ın inatçı direnişi karşısında geri adım atmak zorunda kaldı. Hürmüz boğazı krizi nedeniyle artan petrol fiyatları ile tüm dünyanın tepkisini çekti. Ülke ekonomileri allak bullak oldu. Kendi ülkesini bile ekonomik sıkıntıya soktu.

Körfez ülkeleri nezdinde itibarı sarsıldı, Arap dünyasında kredisi düştü, prestiji zedelendi. İsrail ile olan ilişkileri yara aldı, kendi ülkesinde İsrail’e karşı hatırı sayılır bir cephe oluştu. Neticede Amerikan halkının İsrail’e verilen koşulsuz destekten, siyonist baskı ve teslimiyetten artık bıktığı ve nefret eder hale geldiği gerçeği ortaya çıktı.

Geçtiğimiz Temmuz ayında Ankara’da düzenlenen NATO toplantısına gelmeden önce, “Türkiye’ye müjdelerle geleceğim” dedi. Neticede dağ fare doğurdu, müjde vaadi fiyasko ile sonuçlandı.

Kendi açısından İran konusunda işlerin kötü gittiğine ve başarısız olduğuna kanaat getirince, bu kez “Mekke Antlaşması” adı altında bizimde dahil olduğumuz bölge ülkeleri arasında, İsrail’e ve kendi çıkarlarına hizmet eden bir antlaşma icat etti.

Bize göre maksat ve niyet belli. Maksat: “Ortadoğu’da işlediği suça diğer bölge ülkelerini de ortak etmek”, niyeti ise, “İran savaşı nedeniyle Ortadoğu’da ve Arap dünyasında sarsılan itibarını ve prestijini onarmak.”

Trump’ın bu olumsuz ve zayıflarla dolu karnesine gözümüzden kaçan daha birçok gelişme eklenebilir, yani liste uzatılabilir. Kendisi için belgeleriyle ortaya konulan yüz kızartıcı “Pedofili” dosyasını saymıyoruz bile…

Bunlar somut büyük stratejik hatalar. Genel stratejik kurala göre, başlangıçta yapılan bu tür hataların sonradan alınan önlemlerle düzeltilmesi mümkün olmuyor, sonu mutlak hüsranla bitiyor. İran’la halen devam eden savaşta gelinen nokta budur.

Şimdi, seçimlerden sonra herkesin “topal ördek” durumuna düştü dediği kişi, kalkmış “Veto” hakkım var diyerek, “züğürt tesellisi” duygusu ile kendi devlet sistemini tehdit etme gafleti gösteriyor. Her ne kadar “ama bu hakkımı kullanmak istemem” diyerek sonradan tevil yoluna gitse de dengesiz davranışları sayesinde tutunacak yeni bir dal aradığını her fırsatta gösteriyor. İran’la savaşa devam mesajı vererek, Anadolu’da bir tabir var, adeta “yattığı yerden bıçak çekiyor.”

Sonuç olarak, halkın ekonomik ve toplumsal taleplerine kulak tıkayarak kamu yararını, halkın refah ve mutluluğunu göz ardı ederek, özellikle gıda fiyatlarının alıp başını gitmiş olmasından kaynaklanan hayat pahalılığını durduramayarak, liyakatsiz atamalarla niteliksiz kişilere devletin üst kademelerinde görev vererek, devletin imkanlarını kişisel zenginleşme aracı olarak kullanarak, halka yalan söyleyerek ve aldatarak yapılan siyaset devri bitmiştir.

Bununla birlikte, “ben yaptım oldu” şeklinde yürütülen siyasetin ve her ne pahasına olursa olsun sırf iktidarını sürdürmek için, muhataplarıyla tamamen kişisel çıkarlara ve ilişkilere dayanan otoriter liderlik döneminin artık günümüzde geçerliliğini yitirdiği ve bu dönemin kapandığı; bunun yerine, devlet hayatında ortaya çıkan farklı strateji ve öngörülerle çoğulcu demokrasiyi esas alarak, Türkiye’nin kendi öz ihtiyaçlarını karşılayacak uygun millî projeler üreterek, esas hedefinin dış politikada “bağımsızlaşma” olmasının ve bu kapsamda “akıl ve bilimin” ışığında, dogmatik düşüncelerden arınmış yol izlemenin ve siyaset yapmanın uygun olacağı değerlendirilmektedir.